WIA Achterstanden: Gevolgen voor werkgevers en werknemers

UWV maatregelen vanwege achterstanden bij WIA-beoordelingen

Het UWV heeft te maken met grote achterstanden bij het beoordelen van WIA-aanvragen. Hierdoor heeft het UWV maatregelen genomen en worden bepaalde aanvragen en deskundigenoordelen tijdelijk beperkt behandeld. Dit heeft directe gevolgen voor re-integratietrajecten, loonsancties en de verplichtingen van werkgevers rondom spoor 2. Werkgevers en adviseurs krijgen hierdoor minder zekerheid vooraf en moeten hun re-integratiedossiers nog zorgvuldiger opbouwen.

Deskundigenoordeel UWV momenteel beperkt beschikbaar

Op dit moment worden deskundigenoordelen door het UWV in principe niet in behandeling genomen, tenzij er sprake is van een zogenoemd schrijnend geval.  Voorbeelden van schrijnende gevallen zijn:

• loonopschorting
• loonstop
• ontslag op staande voet
• discussie over wel of niet ziek zijn

Deskundigenoordelen over voldoende re-integratie-inspanningen van de werkgever worden momenteel vaak niet meer behandeld. Bijvoorbeeld wanneer spoor 2 niet is opgestart en een werkgever of werknemer wil laten toetsen of de inspanningen voldoende zijn. Dit betekent dat werkgevers en werknemers minder zekerheid kunnen krijgen over hun re-integratie-inspanningen en dus meer risico lopen op een loonsanctie achteraf.

Re-integratie en spoor 2: voorkom een loonsanctie

Doordat deskundigenoordelen minder beschikbaar zijn, wordt het nog belangrijker om het re-integratiedossier goed op orde te hebben en tijdig te beoordelen of spoor 2 moet worden opgestart. Het UWV geeft aan dat bij twijfel het veiliger is om wel een tweesporenbeleid op te starten, al is het in eerste instantie oriënterend. Daarmee verklein je het risico op een loonsanctie. In sommige situaties kan het opstarten van een spoor 2-traject voelen als een administratieve verplichting, waarbij het traject vooral wordt ingezet voor de dossiervorming. Door de huidige situatie bij het UWV is het echter niet meer mogelijk om tussentijds een deskundigenoordeel te krijgen over de verrichte re-integratie-inspanningen. Hoewel het opstarten van een spoor 2-traject kosten met zich meebrengt, wegen deze kosten niet op tegen de financiële gevolgen en schade die een loonsanctie voor een werkgever met zich meebrengt. Denk hierbij aan een extra jaar loondoorbetaling, extra re-integratiekosten, extra begeleiding, frustratie, juridische kosten voor het indienen van een bezwaarzaak en administratieve lasten. Daarnaast zorgt een loonsanctie vaak voor veel frustratie en onzekerheid binnen zowel de organisatie als bij de werknemer. Het is daarom belangrijk om geen onnodige risico’s te nemen in het re-integratiedossier.

Wanneer is spoor 2 verplicht voor werkgevers?

In de praktijk ontstaat vaak discussie over wanneer spoor 2 wel of niet moet worden opgestart.

Spoor 2 is meestal niet nodig als:

• alle mogelijkheden binnen spoor 1 volledig benut worden;
• de werknemer structureel binnen zijn belastbaarheid werkt;
• het werk duurzaam passend is;
• de werkgever de werknemer na twee jaar in dienst wil houden;
• dit goed gemotiveerd is in het dossier.

Als je alle informatie wilt hebben over wanneer een 2e spoor niet verplicht is om op te starten dan lees je dat terug op de pagina die wij hierover eerder hebben gepubliceerd via: Wanneer is een 2e spoor traject niet verplicht om op te starten?

Spoor 2 is meestal wel nodig als:

• de werkgever het dienstverband na twee jaar wil beëindigen;
• er marginale of meer dan marginale mogelijkheden zijn;
• er twijfel bestaat over de duurzaamheid van spoor 1.

Als een werkgever na twee jaar ziekte afscheid wil nemen van een werknemer, moet er in de meeste gevallen minimaal een spoor 2-traject zijn opgestart. Bij twijfel is het advies om spoor 2 in ieder geval oriënterend op te starten.

Blijf hier kritisch op en bespreek dit ook met de bedrijfsarts tijdens het re-integratietraject. Uiteindelijk ligt het advies over het opstarten van spoor 2 bij de arbeidsdeskundige, maar goede afstemming tussen bedrijfsarts en arbeidsdeskundige is essentieel. 

Verslechtering van de gezondheid na WIA-aanvraag

Ook aanvragen voor verslechtering van de gezondheid worden door het UWV momenteel alleen nog in behandeling genomen bij schrijnende gevallen. Wanneer een werknemer nog in dienst is en loon ontvangt van de werkgever, ziet het UWV dit meestal niet als schrijnend geval.

Voorbeeld uit de praktijk

Een werknemer:

• is twee jaar ziek geweest;
• heeft een WIA-aanvraag gedaan;
• blijft in dienst bij de werkgever;
• valt een half jaar later opnieuw uit met dezelfde klachten.

Een aanvraag verslechtering gezondheid wordt dan vaak niet in behandeling genomen, omdat de werkgever opnieuw loon betaalt en het UWV dit niet als schrijnend beschouwt. Dit zorgt voor onzekerheid bij zowel werkgevers als werknemers, omdat zij niet weten waar zij aan toe zijn.

Risico’s voor werkgevers bij in dienst houden na twee jaar ziekte

Wanneer een werkgever een werknemer na twee jaar ziekte in dienst houdt, is het belangrijk om goed na te denken over de mogelijke risico’s.

Als de gezondheid van de werknemer daarna verslechtert, kan het gebeuren dat:

• het UWV de verslechtering niet beoordeelt;
• de werkgever opnieuw loon moet doorbetalen;
• er opnieuw een re-integratietraject moet worden opgestart met alle bijkomende re-integratiekosten;
• mogelijk opnieuw spoor 2 moet worden ingezet.

Werkgevers moeten dus een weloverwogen beslissing nemen wanneer zij een werknemer na twee jaar ziekte in dienst houden.

Praktisch advies voor werkgevers en re-integratieprofessionals

Ons advies in de huidige situatie met UWV-achterstanden:

• Blijf kritisch op het re-integratiedossier.
• Overleg tijdig met bedrijfsarts en arbeidsdeskundige.
• Start bij twijfel een (oriënterend) spoor 2-traject.
• Informeer werkgevers goed over de risico’s van het in dienst houden na twee jaar ziekte.
• Blijf aanvragen voor verslechtering van de gezondheid wel indienen wanneer dit medisch en arbeidsdeskundig logisch is.
• Zorg voor goede dossiervorming en motivatie van keuzes.

Juist in deze periode is het belangrijk om geen onnodige risico’s te nemen die kunnen leiden tot een loonsanctie of opnieuw twee jaar loondoorbetaling.

Conclusie: wees kritisch op het re-integratiedossier

Door de achterstanden bij het UWV zijn deskundigenoordelen beperkt beschikbaar en worden aanvragen verslechtering gezondheid vaak niet behandeld wanneer een werknemer nog in dienst is. Hierdoor lopen werkgevers meer risico en wordt het belang van goede dossiervorming en tijdig inzetten van spoor 2 groter. De belangrijkste conclusie is daarom dat werkgevers, arbeidsdeskundigen en bedrijfsartsen extra kritisch moeten zijn op het re-integratietraject en het dossier.